مقوله موسيقي در ايل بختياري اگر چه از زمره مباحثي است كه تلاشهايي براي شناساندن آن به انجام رسيده است اما هيچ گاه تلاشهاي صورت پذيرفته جامع و كامل نبوده اند .
از جمله دلايل عدم موفقيت پژوهندگان در حوزه موسيقي بختياري همچنین فقدان ميراث مكتوب در حوزه فرهنگ و هنر به صورت كلي و در موسيقي به عنوان بخشي از اين كليت در قوم بختياري محققان را در خصوص پيشينه آن با علامت سوال روبرو نموده در مرتبه بعدي فقدان محققين كار آزموده و صاحب نظر در عرصه موسيقي بختياري و اندك بودن ميزان فعاليتها در راستاي حفظ و ثبت و ضبط آواها و نواها و الحان در موسيقي بختياري از جمله عواملي هستند كه در مهجورماندن و فراگير نشدن آن دخيل مي باشند .
به هر ترتيب آنچه كه امروزه به عنوان موسيقي در نزد بختياري ها به جاي مانده مقامها و گوشه هاي معدودي است كه از ساز كزنا و سرناي نوازندگان اين به گوش مي رسد و اين نوازندگان خود ميراث خوار انتقال تجربيات سينه به سينه . با اطمينان مي توان گفت هر چه رو به جلو حركت نموده ايم برخي از اين سينه ها بدون انتقال تجربيات تن به خاك سپرده اند بردند و تجربیات خود را به زیر تلی از خاک برده اند .
اما هنوز از صداي كرنا و دهل مي توان قدمت و اصالت را حس نمود اگر چه امروزه برخي از نوازندگان ايل به بيراهه رفته باشند .
براي بحث در مورد كليت موسيقي بختياري ناچار به تقسيم بندي هاي خاصي مي باشيم كه يكي از اين تقسيم بندي ها عبارت است تقسیم آن به از موسيقي سازي و موسيقي آوازي
۱- موسيقي سازي
در اين بخش موسيقي از طريق ساز شنيده مي شود و در صداي كرنا و دهل و گاهي در صداي هفت بند متجلي مي شود . بسته به موقعيت جغرافيايي و اقليمي كرنا پيام رسان اتفاقات و رخدادهاي ايل مي باشند . از جمله دلایل انتخاب این نوع موسيقي آن است که تنها صداي كرنا و دهل مي توانست بر خشونت و صعب بودن اقليم بختياري هاي پيشين غلبه نمايد و به هر روي به گاه رخدادهايي چون ولادت و يا ازدواج و يا جنگ ها و سوگ ها ساز كرنا ترجمان احساس غم و شادي بختياري ها بوده که هنوز تداوم دارد . در اين رابطه بايد گفت موسيقي سازي مبتني بر رقص مي باشد كه هر كدام از اين رقص ها قابليت نمادپردازي بالايي دارند رقص هايي همچون چوب بازي دو پا ، سه پا چوپي و … كه همگي در زمره موسيقي سازي قرار دارند همچنين ساز چپ كه به همراه نوعي رقص و مراسم آئيني نواخته مي گردد از زمره موسيقي سازي مي باشد .
۲- موسيقي آوازي
اين بخش از موسيقي شامل آوازهاي مردانه و زنانه مي باشد و هر كدام از اين دو بخش آوازها بر اساس نوع فعاليت و حرفه افراد از دير باز شكل گرفته اند آوازهايي مانند برزگري ، صيادي ، شوخي و … از جمله آوازهاي مردانه و آوازهاي به هنگام مشك زدن و يا گليم بافي اجرا مي گردد و نيز دوالالي ها و گلي گلي خواني ، لالائي نيز در موسيقي زنانه قرار مي گيرد .
استاد علي حافظي در خصوص تقسيم بندي موسيقائي معتقد است برخي از قطعات موسيقائي در ايل بختياري كاملا مبتني بر ريتم خاص و اصطلاحا ريتميك از جمله بلالها ، دايني دايني ، المان المان از جمله اين دسته بندي ها هستند كه مردان آنرا اجرا مي نمايند و از قطعات ريتميك زنانه مي توان به حنا حنا ، شيرين شيرين و گلي گلي اشاره كرد .
موسيقي معاصر : موسيقي بختياري در دوره معاصر كه بر اساس ريتمها و الحان موسيقي كهن بختياري پايه ريزي گرديده و با سازهاي سنتي اجرا مي شوند تاريخچه اي به اندازه نيم قرن و شايد كمتر دارد .
دنباله را بخوانید